Yenimahalle/Ankara
29 Eylül 2026

İlaçlarda Stabilite Testleri ve Yönetimi: Ruhsat ve Varyasyon Rehberi

Beşeri tıbbi ürünlerde stabilite testleri, ruhsat başvuruları ve varyasyon süreçlerinde gereken stabilite verilerini keşfedin. Güncel rehber.

İlaçlarda Stabilite Testleri ve Yönetimi: Ruhsat ve Varyasyon Rehberi

Beşeri tıbbi ürünlerin (ilaçların) kalitesinin, etkinliğinin ve güvenliliğinin sıcaklık, nem ve ışık gibi çevresel faktörler altında zaman içinde nasıl değiştiğini kanıtlayan stabilite testleri, ilaç regülasyonlarının en kritik ayağını oluşturur. Bu çalışmalar, etkin madde için tekrar-test süresini, bitmiş ürün için ise raf ömrünü ve saklama koşullarını belirler.

Ankara merkezli profesyonel regülasyon ve stratejik danışmanlık firması UBAMED olarak; TİTCK ruhsatlandırma dosyalarından ruhsat sonrası varyasyon başvurularına kadar tüm yaşam döngüsü boyunca üreticilerimizin yanındayız. Bu yazımızda, güncel TİTCK kılavuzları ışığında ruhsat öncesi ve sonrası stabilite gereksinimlerini detaylıca inceledik.

1. Ruhsat Başvurusunda Etkin Madde ve Bitmiş Ürün Stabilite Şartları

Yeni veya bilinen etkin maddeleri içeren beşeri tıbbi ürünlerin ruhsat başvurularında, TİTCK kılavuzlarına uygun olarak kapsamlı verilerin sunulması zorunludur:

  • Etkin Madde ve Seri Seçimi: Yeni etkin maddeler için resmi stabilite verileri en az üç primer etkin madde serisinden (pilot ölçekte) elde edilmelidir. Bilinen etkin maddelerde ise aynı üretim yöntemiyle üretilmiş en az iki üretim ölçekli veya üç pilot ölçekli seriye ait uzun süreli ve hızlandırılmış veriler sunulmalıdır. Üretim yerinin Avrupa Farmakopesi Uygunluk Sertifikasına (CEP) sahip olması ve belgede tekrar-test süresinin belirtilmesi durumunda ayrıca stabilite verisi aranmaz.
  • Bitmiş Ürün ve Seri Seçimi: Yeni etkin madde içeren bitmiş ürünlerde en az üç primer seriye ait veri sunulmalıdır (ikisi pilot ölçekte olmalıdır). Bilinen etkin maddelerde ise stabil olduğu bilinen konvansiyonel dozaj şekilleri için en az iki pilot ölçekli seri kabul edilebilir.
  • Saklama Koşulları ve Süreleri: Genel durumda uzun süreli testler $25^\circ\text{C} \pm 2^\circ\text{C} / \%60 \pm \%5\text{ BN}$ veya $30^\circ\text{C} \pm 2^\circ\text{C} / \%65 \pm \%5\text{ BN}$ koşullarında yürütülür. Ruhsat başvurusunda yeni etkin maddeler için minimum 12 aylık, bilinen etkin maddeler için ise 6 aylık uzun süreli ve hızlandırılmış verilerin sunulması gereklidir.

2. Ruhsat Sonrası Varyasyon Başvurularında Stabilite Gereksinimleri

Ruhsat alındıktan sonra ürünün yaşam döngüsünde yapılacak değişiklikler (varyasyonlar), TİTCK’nın İRD-KLVZ-20 numaralı kılavuzuna göre uygun stabilite verileriyle desteklenmelidir. Yapılan majör veya minör değişikliklerin ürünün stabilite profilini olumsuz etkilemediği kanıtlanmalıdır. Öne çıkan başlıca varyasyon başlıkları şunlardır:

  • Yardımcı Madde (Excipient) Değişiklikleri: Bir veya daha fazla yardımcı maddede güvenlilik, kalite veya etkililiği etkileyebilecek kalitatif veya kantitatif değişikliklerde; konvansiyonel dozaj şekillerinde en az iki seride (en az pilot ölçekli) en az 6 aylık uzun süreli ve hızlandırılmış karşılaştırmalı stabilite verisi önerilir. Kritik dozaj formlarında (örn. modifiye salım) ise en az üç primer serinin 6 aylık verisi aranır.
  • Etkin Madde Üreticisi veya Proses Değişiklikleri: EMAD ile desteklenmeyen veya safsızlık profilini değiştirme potansiyeli olan yeni üretici/proses değişikliklerinde, etkin madde özelliklerinin etkilenip etkilenmediği karşılaştırmalı verilerle incelenir. Kalite özellikleri etkileniyorsa bitmiş üründe de en az iki seride 6 aylık stabilite verisi sunulması önerilir.
  • İç Ambalaj ve Kap Tipindeki Değişiklikler: Steril ürünlerde daha az koruyucu özellik taşıyan bir ambalaja geçilmesi veya kap tipinin değiştirilmesi durumunda, 6 aylık sürede uzun süreli ve hızlandırılmış koşullarda en az üç primer serinin karşılaştırmalı stabilite verisi gereklidir.

3. Taahhüt Serileri ve Yaşam Döngüsü Takibi

Ruhsat başvurusunda veya varyasyon süreçlerinde sunulan uzun süreli stabilite verileri önerilen raf ömrünü kapsamıyorsa, raf ömrünün kesinleştirilmesi için onay sonrası çalışmaların sürdürüleceğine dair stabilite taahhüdünde bulunulmalıdır.

  • Varyasyon süreçlerinde, onaylanan varyasyona göre üretilen ilk üretim serisi uzun süreli stabilite protokolüne göre test edilmeli ve sonuçlar Kurum denetimlerine hazır tutulmalıdır.

İlaç Regülasyon ve Ruhsatlandırma Süreçlerinizde Güvenilir Çözüm Ortağınız: UBAMED

📞 Bize Ulaşın: info@ubamed.com.tr | www.ubamed.com.tr

0540 0 822633

0540 0 UBAMED