Takviye edici gıdalar; vitaminler, mineraller, bitkiler, amino asitler ve benzeri bileşenlerin konsantre edilmiş kaynakları olarak, normal beslenmeyi desteklemek amacıyla tüketilen ürünlerdir. Piyasaya güvenli, yasal ve sürdürülebilir bir şekilde ürün arz edebilmek için Tarım ve Orman Bakanlığı'nın belirlediği sıkı hukuki ve teknik prosedürlere eksiksiz uyum sağlamak şarttır.
UBAMED olarak; Ankara merkezli profesyonel ekibimizle, takviye edici gıda onay süreçlerinizin her aşamasında yanınızdayız. En güncel mevzuat değişiklikleri, yeni gıda statüleri ve başvuru adımlarını bu yazıda detaylıca inceleyebilirsiniz.
Takviye Edici Gıdalarda Yasal Yetki ve Başvuru Süreçleri
Piyasaya arz edilecek her bir takviye edici gıda için Tarım ve Orman Bakanlığı'ndan onay alınması zorunludur. Başvurular, ürünün yurt içinde üretilmesine veya ithal edilmesine göre değişiklik gösterir:
- Yurt İçi Üretim Başvuruları: İşletmenin ticaret sicil gazetesinde yer alan merkez adresinin bulunduğu İl Tarım ve Orman Müdürlüğü'ne yapılır. Merkez şubesi İstanbul olan işletmeler için Ankara, Bursa ve Kocaeli İl Müdürlükleri de yetkilidir.
- İthal Ürün Başvuruları: İthal edilecek takviye edici gıdaların onay işlemlerinde Ankara ve İstanbul İl Tarım ve Orman Müdürlükleri yetkili kılınmıştır. Kontrol belgesine tabi olan ürünlerde onay, kontrol belgesi başvurusundan önce alınmalıdır.
1. Sürecin Olmazsa Olmaz İlk Adımı: TİTCK Sağlık Beyanı ve Marka Onay Süreci
Gıda takviyelerinde başvuru sürecinin en kritik ve atlanamaz ilk basamağı, Sağlık Bakanlığı Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumu’ndan (TİTCK) alınması zorunlu olan Marka ve Sağlık Beyanı Uygunluk Yazısıdır.
- Neden Zorunludur? Takviye edici gıdanın ticari markası ve ismi; Sağlık Bakanlığı tarafından ruhsatlandırılmış veya ruhsatı iptal edilmiş beşeri tıbbi ürün isimleriyle çakışmamalı ya da bu ismi çağrıştıracak bir ifade içermemelidir.
- Kapsam: Tarım ve Orman Bakanlığı tarafından verilen takviye edici gıda onayı sağlık beyanlarını kapsamaz. Bu nedenle, ürün ismi ve markasının sağlık beyanı mevzuatına uygunluğu doğrudan TİTCK görüşüne dayandırılır.
- Uygulama Kolaylığı: Marka ismi sabit kalmak koşuluyla, sadece ürün isminde aroma (örn. çilek yerine limon aroması) veya form değişikliği (kapsül yerine tablet) yapılan durumlarda TİTCK'dan alınan tek uygunluk yazısı ile sonraki başvurulara devam edilebilir.
2. Hangi Ürünler Takviye Edici Gıda Grubuna Girmez?
Her vitamin veya bileşen içeren ürün takviye edici gıda statüsünde değerlendirilmez. Mevzuata göre aşağıdaki ürünler takviye edici gıda olarak kabul edilmez ve bu kapsamda onay verilmez:
- Geleneksel Gıda Olarak Tüketilen Ürünler: Bal, keçiboynuzu özü, sirke ve meyve suyu gibi ürünler farklı formlarda üretilseler dahi takviye edici gıda değildir; sadece tat vermek amacıyla formülasyonda yer alabilirler.
- Vitamin ve Mineral Katkılı Özel Formlar: Vitamin ve mineral katkılı lolipop, sakız, macun, kahve, çikolata, alkolsüz içecek ve çay formundaki ürünler takviye edici gıda olarak değerlendirilmemektedir.
3. Özel Şartları Olan Ürün Grupları: Çocuk Takviyeleri, Probiyotikler ve Arı Ürünleri
Takviye edici gıdalarda yaş gruplarına ve ürün içeriğine (probiyotikler ve arı ürünleri gibi) göre Tarım ve Orman Bakanlığı'nın belirlediği çok özel ve hassas şartlar bulunmaktadır:
Çocuk Yaş Gruplarına Yönelik Takviyeler (2-4, 3-4 ve 4-10 Yaş)
- 2-4 ve 3-4 Yaş Grubu: Bu yaş gruplarına yönelik başvurular doğrudan Genel Müdürlük değerlendirmesine sunulur. TGK-Gıda Katkı Maddeleri Yönetmeliği gereği 2-3 yaş (24-36 ay) grubu için üretilen takviye edici gıdaların bileşiminde katkı maddesi kullanımına izin verilmediğinden; katkı maddesi bulunan ürünler için 3-4 yaş, katkı maddesi bulunmayan ürünler için 2-4 yaş olarak başvuru yapılmalıdır. Ayrıca bu grup için arı sütü, arı poleni, perga, apilarnil ve propolis içeren takviye edici gıdalara onay düzenlenmemektedir. Efervesan tablet hariç, tablet ve kapsül formlarına da onay verilmez.
- 4-10 Yaş Grubu: Şekillendirilmiş çiğnenebilir form, emme tableti, çiğneme tableti ve efervesan tablet hariç diğer tablet, kapsül ve pastil formlarındaki takviye edici gıdalara onay düzenlenmez.
Probiyotik ve Postbiyotik İçeren Takviye Edici Gıdalar
Probiyotik ve postbiyotik içeren takviye edici gıdalar, Probiyotik Mikroorganizma ve Postbiyotik İçeren Takviye Edici Gıdalar İçin Başvuru Prosedürü kapsamında değerlendirilir.
- Başvuru dosyasına, mikroorganizmaların son üründeki teorik stabilite verileri ile hesaplama ve gerçek zamanlı analiz metodunun eklenmesi zorunludur.
- Onay alındıktan sonra sunulması gereken stabilite test sonuçlarının süresi içinde sunulmaması durumunda, takviye edici gıda onayı pasif hale getirilir.
- Etikette beyan edilen etken madde miktarı (kob/gün) üzerinden probiyotik mikroorganizmalar için ± 1 log aralığında sapma oranı uygulanır.
Arı Ürünleri ve Propolis İçeren Takviye Edici Gıdalar
Propolis ve arı ürünleri içeren takviye edici gıdaların onay süreçlerinde sıkı kriterler uygulanmaktadır:
- Ham propolisten propolis elde edilmesinde kullanılan ekstraksiyon çözücüsünün ürün etiketinde belirtilmesi zorunludur (Örn: Etil alkolde ekstrakte edilmiştir). Çözücü olarak su, etil alkol, bitkisel yağ, propilen glikol, gliserol vb. kullanılabilir.
- Proses sıcaklığının 70°C'nin üstüne çıkmaması gerekir.
- Propolis içeren takviye edici gıda başvuru dosyaları incelenmeden önce, İl Müdürlüğü tarafından propolisin üretildiği gıda işletmesinde HACCP tetkiki yapılır ve iş akış şeması yerinde doğrulanır.
- Arı sütü, arı poleni, perga, apilarnil ve propolis içeren ürünlere 2-4 / 3-4 yaş grubu çocuklar için onay düzenlenmemektedir.
4. Kısıtlı Maddeler Listesi ve Bitki Listesi
Takviye edici gıdaların formülasyonunu oluştururken dikkat edilmesi gereken en önemli referans kaynakları "Takviye Edici Gıdalar Kısıtlı Maddeler Listesi" ve "Bitki Listesi"dir.
- Bitki Listesi: Bu listede takviye edici gıdalar için kullanılabilecek bitkiler ve kullanılan kısımları (pozitif olarak) belirtilmiştir. Bitkisel preparatların etken madde olarak kullanılabilmesi için bu listeye uygun olması şarttır. Bitkisel ekstraktın çözücüsünün uçurulması sonucu elde edilen kuru preparat "ekstre", sıvı haldeki preparat ise "ekstrakt" olarak isimlendirilmeli; "özü/özütü/özlü" gibi ifadeler kullanılmamalıdır.
- Kısıtlı Maddeler Listesi: Takviye edici gıdaların bileşiminde yer alan etken maddeler (vitamin, mineral veya botanik vb.) için belirlenen günlük maksimum limitler, yaş gruplarına göre kısıtlamalar veya ilave etiketleme kuralları bu listede yer alır. Onaylanmış takviye edici gıdaların listesi ve kullanımına yasak/kısıtlama getirilen bileşenler Bakanlık resmi internet sitesinde güncellenerek yayımlanmaktadır.
5. Kritik Eşik: Yeni Gıdalar Yönetmeliği ve Geçiş Hükümleri
20 Mayıs 2026 tarihinde yayımlanan Türk Gıda Kodeksi (TGK) Yeni Gıdalar Yönetmeliği, sektörde yeni bir standart getirmiştir. Yönetmeliğin Ek-1 listesinde yer alan spesifikasyonlara ve kullanım kategorilerine tabi bileşenler, 31/12/2025 tarihinden önce kullanılmış olsa dahi yeni gıda kabul edilmektedir. Mevcut işletmeler için 30/6/2027 tarihine kadar yeni yönetmelik hükümlerine uyum sağlama zorunluluğu bulunmaktadır.
Takviye Edici Gıda Onay Süreçlerinizde Güvenilir Çözüm Ortağınız: UBAMED
📞 Bize Ulaşın: info@ubamed.com.tr | www.ubamed.com.tr
0540 0 822633
0540 0 UBAMED
